Vrede kan niet alleen door verdragen tot stand worden gebracht

het doet mij genoegen vandaag aanwezig te zijn in deze vergadering van de Verenigde Naties, waar talen en culturen samenkomen om samen te werken aan een project dat de gehele menselijke familie aangaat: „Bijdragen aan de handhaving van vrede en veiligheid door middel van onderwijs, wetenschap en cultuur de samenwerking tussen naties te versterken, teneinde de universele eerbiediging van rechtvaardigheid, de wet, de mensenrechten en de fundamentele vrijheden te waarborgen" Oprichtingsakte van de...Oprichtingsakte van de UNESCO, art. 1, lid 1. Samen bouwen aan een rechtvaardige wereld is immers het fundament zelf van internationale samenwerking. Onze ervaringen, vaardigheden en competenties zijn erop gericht een ruimte te creëren die voor iedereen gastvrij en voor ieder individu vruchtbaar is, zodat alle volkeren in vrede kunnen groeien.

Als getuige van de vrede richt ik mijn hartelijke groeten tot u, vertegenwoordigers van de lidstaten en waarnemers, van internationale organisaties, de academische wereld en het maatschappelijk middenveld. Ik bedank de heer Khaled El-Enany, directeur-generaal van deze organisatie, voor zijn hartelijke uitnodiging en voor de woorden die hij tot ons heeft gericht. In mijn hoedanigheid van pastoor breng ik u het woord van de Kerk over, dat zich voortdurend openbaart als „boodschap en dialoog" gericht tot alle volkeren, vrouwen en mannen van goede wil. vgl: Paus Paulus VI - Encyclieken - Ecclesiam Suam - Over de Kerk (6 augustus 1964) : 67[[[91|67]]]

Het project om samen een rechtvaardige wereld op te bouwen valt samen met een missie die wij in de loop van de geschiedenis hebben leren delen. In dit opzicht vertegenwoordigt de UNESCO zowel een doel als een instrument om deze taak vandaag, met een nog grotere inzet, voort te zetten, in overeenstemming met onze vele werkterreinen. In 2027 vieren we de 75e verjaardag van de aanwezigheid van de Heilige Stoel bij de UNESCO: een aanwezigheid die voortvloeit uit de overtuiging dat de toekomst in de eerste plaats afhangt van het respect voor en de bevordering van de onvervreemdbare waardigheid van ieder mens die naar het beeld van God is geschapen. Daarom beschouwen wij deze Organisatie als een bevoorrechte gesprekspartner ten dienste van het algemeen welzijn, dat de „sociale vorm van waardigheid" is die wij allen van oorsprong en op gelijke wijze delen. vgl: Paus Leo XIV - Encyclieken - Magnifica Humanitas (Voorlopige werkvertaling in opbouw) - Over de bescherming van de mens in het tijdperk van kunstmatige intelligentie (15 mei 2026) : 59[[[9800|59]]] Sinds 1952 beoordeelt en begeleidt de Permanente Waarnemersmissie van de Heilige Stoel vanuit dit perspectief de initiatieven van de UNESCO, door bij te dragen aan de dialoog tussen de naties, teneinde een authentieke menselijke ontwikkeling te ondersteunen, die alleen als zodanig kan worden beschouwd wanneer zij gericht is op „de bevordering van elke mens en de hele mens." Paus Paulus VI - Encyclieken - Populorum Progressio - Over de ontwikkeling van de volken (26 maart 1967) : 14[[266|14]]

In zijn toespraak tot deze vergadering herinnerde mijn vereerde voorganger de heilige Johannes Paulus II eraan dat „genus humanum arte et ratione vivit". Aangezien immers „de mens dankzij de cultuur een werkelijk menselijk leven leidt", Paus Johannes Paulus II - Toespraken - De algehele menselijkheid van de mens komt tot uitdrukking in de cultuur - Tot de United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) (2 juni 1980) : 6[[1933|6]] cfr S. Tommaso d’Aquino, In...cfr S. Tommaso d’Aquino, In Aristotelis Posteriora Analytica, 1 verwijst het woord „cultuur" naar de manier van zijn waarmee de mens zin geeft aan alles wat hij doet. Zesenveertig jaar later, nu ik hier onder u de toezegging tot samenwerking van de Heilige Stoel hernieuw, nodig ik u uit om de UNESCO niet alleen te beschouwen als een vooraanstaande internationale organisatie, maar ook als een plek waar de mensheid nadenkt over zichzelf, over haar geschiedenis en over haar toekomst. Het bevorderen van onderwijs, wetenschap en cultuur is immers onmogelijk zonder het leven van mannen en vrouwen te bevorderen, die hierin de hoofdrol spelen.

Op het gebied van onderwijs brengt de katholieke kerk een zeer oude ervaring mee: al eeuwenlang richten haar gemeenschappen scholen en universiteiten op, leren ze mensen lezen en schrijven, en zijn ze zelfs aanwezig in de armste en meest afgelegen gebieden. Met het Wereldonderwijspact wilde mijn voorganger Franciscus deze ervaring verankeren in een breder onderwijsverbond, dat openstaat voor ieders bijdrage. Maar wat ik u in de eerste plaats wil overbrengen, zijn niet zozeer de daden zelf, maar de overtuiging waaruit ze voortvloeien. Geen enkel onderwijs is volledig als het niet ingaat op de vraag naar de zin van het leven. In diezelfde toespraak herinnerde de heilige Johannes Paulus II eraan: opvoeden betekent de mens helpen om meer te „zijn" en niet alleen meer te „hebben", door ook in hem die transcendentie van de persoon te erkennen die deel uitmaakt van de volheid van zijn menselijkheid. vgl: Paus Johannes Paulus II - Toespraken - De algehele menselijkheid van de mens komt tot uitdrukking in de cultuur - Tot de United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) (2 juni 1980) : 10[[[1933|10]]]

In deze bijeenkomst verdient een fundamentele vraag dan ook nadere uitdieping, een vraag die dringend om een antwoord vraagt: wat betekent het om mens te zijn? Elke cultuur wordt met deze vraag geconfronteerd, die de kern vormt van elke vorm van kennis, elke kunst en elke religie. Zelfs in de 21e eeuw kunnen we immers niet als vanzelfsprekend aannemen dat we weten wie de menselijke persoon is, noch wat het betekent om als mens te leven. Elke generatie wordt immers geroepen om zich met deze vraag te confronteren, vooral in het licht van de tragedies die zich helaas ook vandaag de dag nog steeds herhalen.

Bovenal is de mens een wezen dat verwekt en geboren is. Mens zijn betekent dus in de eerste plaats kind zijn. Niemand van ons heeft ervoor gekozen om mens te zijn. Niemand van ons heeft besloten van wie, wanneer of waar we geboren zouden worden. Deze vanzelfsprekende waarheid belicht een aspect dat niet alleen biologisch, maar ook ethisch is: als kinderen zijn we allemaal broers en zussen. Vanaf het begin is onze menselijkheid een geschenk en een beproeving, een belofte en een verantwoordelijkheid. Voor ieder mens legt de geboorte een fundamentele band – een levensgemeenschap die haar bron, en haar eerste opvoedingskader, in het gezin vindt.

Ten tweede worden we allemaal naakt en hulpbehoevend geboren. We zijn van nature arm; we hebben brood en woorden nodig, aandacht en genegenheid – dat wil zeggen: alles wat lichaam en geest voedt.

Dat weten we maar al te goed, en toch lopen we het risico dit te vergeten wanneer we volwassen worden. Juist degenen die in nood verkeren, ondervinden de ernstigste gevolgen van deze vergetelheid, telkens wanneer hun menselijkheid wordt verraden of terzijde geschoven, uitgebuit of bedrogen. Het vergeten van de omstandigheden van onze geboorte vertroebelt het idee van het menselijk leven zelf, omdat het het leven loskoppelt van de geschiedenis die wij allen delen. Zo wordt het leven niet langer gezien als een geschenk, maar als een handelswaar. Het wordt niet langer beschouwd als een oproep tot welwillendheid en verantwoordelijkheid, maar als een product om te exploiteren. Dit tragische alternatief herinnert ons er immers aan dat mens-zijn betekent dat we van nature vrij zijn. Aangezien we allemaal ooit kinderen zijn geweest, begint onze vrijheid met onze reactie op de vrijheid van degene die zich als eerste tot ons wendt – of dat nu gebeurt door gebaren van genegenheid of afwijzing, van liefdevolle opvang of van verwaarlozing en wreedheid.

Ten derde, de herinnering aan onze gemeenschappelijke menselijkheid in stand houden, betekent haar grootsheid erkennen – dat wil zeggen haar immense potentieel – ook al wordt deze aangetast door talrijke vormen van kwaad en onrecht. Degenen die werkzaam zijn op het gebied van onderwijs, wetenschap en cultuur zijn des te meer geroepen om voor ieder mens te zorgen, opdat de schoonheid van onze vrijheid kan schitteren. Die schoonheid heeft een naam: gerechtigheid. Vrijheid is inderdaad mooi wanneer zij gericht is op het goede en de waarheid; zij wordt misvormd wanneer zij vervalt in willekeur, geweld of machtswellust. Mens zijn houdt dus een verantwoordelijkheid tegenover de geschiedenis in. De mens is iemand die groeit, leert en werkt, zowel met zijn handen als met zijn geest. Door dit werk kunnen we de aarde bewerken of haar verminken, kunstwerken scheppen of ze vernietigen. Op dit moment moeten we erkennen dat de verschrikkelijkste van alle „menselijke werken" de oorlog is, want dan wordt zelfs de wetenschap in dienst gesteld van een onmenselijke drang om te vernietigen en te doden.

In dit verband begint de preambule van de Grondwet van de UNESCO met woorden die ook vandaag de dag nog een treffende relevantie behouden – zoals we hebben gezien bij de 'Vredesmuur' –: « Aangezien oorlogen hun oorsprong vinden in de geest van de mens, moeten de verdedigingswerken van de vrede eveneens in de geest van de mens worden opgebouwd" (Oprichtingsakte van de UNESCO, Preambule, 1945). Deze woorden zijn geschreven in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog, de meest verwoestende tragedie van de vorige eeuw. De mensheid was zich ervan bewust geworden dat wetenschappelijke vooruitgang, wanneer deze losstaat van wijsheid, kan veranderen in een vernietigingswapen; dat cultuur, wanneer deze onderworpen is aan ideologie, kan ontaarden in leugens en propaganda; en dat onderwijs, wanneer het de waarheid uit het oog verliest, een instrument kan worden om het geweten te manipuleren. De oprichtende staten van de UNESCO hebben ingezien dat verdragen noodzakelijk zijn, maar dat zij op zichzelf niet volstaan (dat zij op zichzelf niet voldoende zijn). Zij hebben behoefte aan een vredescultuur en een gezamenlijk engagement voor de vrede die hen ondersteunen. Vrede kan niet alleen worden opgebouwd door verdragen, noch door compromissen tussen tegengestelde krachten.

Vrede is authentiek wanneer zij voortkomt uit de deugd van gerechtigheid in plaats van uit een louter contract, en uit een oprechte wil in plaats van uit een wankel evenwicht van belangen. Immers, alleen een oprechte wil kan in de ander een broeder of zuster herkennen, een persoon zoals men zelf is.

Tachtig jaar later hebben de woorden van uw oprichtingshandvest niets van hun kracht verloren. Toch zien we ook hoezeer dit gemeenschappelijke principe ernstig wordt bedreigd door vormen van barbarij die rivaliteit en conflicten aanwakkeren. Van de uitdagingen waarmee de wereld van de wetenschap en het onderwijs vandaag de dag wordt geconfronteerd, wil ik in het bijzonder de aandacht vestigen op die welke voortvloeien uit het brede gebied van de technologie. Onze inspanningen op dit gebied moeten ervoor zorgen dat nieuwe technologieën ten dienste blijven staan van de mens, in plaats van een extra instrument van overheersing en onrechtvaardigheid te worden.

Door de eeuwen heen zijn talrijke taken die vroeger door mensen werden uitgevoerd, toevertrouwd aan machines, waarvan de mogelijkheden en toepassingen zich voortdurend hebben uitgebreid. Meer recentelijk hebben sommige kunstmatige systemen zelfs de naam gekregen van ons menselijk denkvermogen: intelligentie. Tegelijkertijd dreigen onze ideeën en relaties echter te worden verarmd door een proces van ontmenselijking. De paradox is steeds duidelijker geworden: terwijl 'intelligentie' aan computersystemen wordt toegeschreven, hebben we moeite om de onvervreemdbare waardigheid van mensen te erkennen, wier leven wordt beoordeeld aan de hand van het criterium van efficiëntie en die, wanneer ze niet langer als productief worden beschouwd, worden afgewezen en afgedankt.

Deze pijnlijke realiteit nodigt ons uit om na te denken over zowel de kwetsbaarheid van onze menselijke natuur als de immense waardigheid van ieder mens – een waardigheid die zelfs in de meest precaire omstandigheden intact blijft, tot aan de dood toe. De mens is zeker degene die geboren wordt, maar ook degene die sterft. Onze waardigheid wordt niet tenietgedaan door ziekte of lijden, en hangt evenmin af van onze vermogens. Integendeel, zij vraagt om welwillende aandacht in elke levensfase.

Voor het christelijk geloof komt het mysterie van de mens ten volle tot uiting in Christus, die „in de openbaring zelf van het mysterie van de Vader en van zijn liefde, de mens ten volle aan zichzelf openbaart en hem de verhevenheid van zijn roeping laat zien." 2e Vaticaans Concilie - Constituties - De vreugde en de hoop - Pastorale Constitutie over de Kerk in de wereld van deze tijd (7 december 1965) : 22[[575|22]] In dat licht verschijnt elke persoon ons als een door God gewild en bemind schepsel. Dit licht helpt ons ook om de betekenis van onze gemeenschappelijke menselijke ervaring dieper te begrijpen.

Dames en heren,

als mannen en vrouwen van de wetenschap bent u geroepen om onophoudelijk samen te werken ten dienste van onze gemeenschappelijke geschiedenis, opdat uit een verscheidenheid aan perspectieven een gemeenschappelijke visie kan ontstaan, en uit deze gemeenschappelijke visie een gezamenlijke actie. Deze harmonie komt tot uiting in het werk van de UNESCO wanneer zij een symfonische stem geeft aan de hoogste aspiraties voor het welzijn en de zorg voor de mensheid. Waar harmonie heerst, vinden verschillende stemmen overeenstemming, en zo worden de naties die u vertegenwoordigt in eendracht verenigd.

In dit verband wil ik twee beelden aanhalen uit de Bijbel, de grote culturele schat van de mensheid. Het gaat om de toren van Babel en het openbare plein van Pinksteren. Ik stel ze voor als symbolen van de eenheid van de menselijke familie, die ook vandaag nog voortdurend geroepen is om haar eigen weg te onderscheiden, evenals de zin van de geschiedenis waarin zij is ondergedompeld. Deze Bijbelverhalen beschrijven twee vormen van samenleven die ons uitnodigen om na te denken over de werkelijkheid van onze tijd.

De toren van Babel staat symbool voor een eenheid die wordt opgelegd door overheersing. Vgl: Gen. 11, 4 [[b:Gen. 11, 4]] Tegelijkertijd laat dit bouwwerk zien dat hoe meer de macht tracht te onderdrukken, hoe meer zij zichzelf verzwakt en zo haar onmenselijke gezicht blootgeeft. Dat zien we terug in het leed en het onrecht dat door despotisme wordt veroorzaakt, evenals in de vormen van uitbuiting die zowel de samenleving als het milieu schaden. Zoals de geschiedenis ons leert, zijn talrijke rijken bedwelmd geraakt door hun macht, om vervolgens erdoor te worden verteerd en als een toren in te storten. Het resultaat van deze trots, die eerst werd verheerlijkt en vervolgens werd vernederd, is versnippering. De pretentie om zich gelijk te stellen aan God en de volkeren onder één juk te brengen, leidt tot een verwarring van talen en tot wederzijds onbegrip. In plaats van de hemel te bereiken, zoals men beweerde te doen, stortte de toren van Babel in, met een dubbel negatief gevolg. Omdat de eenheid die de toren oplegde, gedwongen was, veranderde de diversiteit die volgde op de instorting ervan in een bron van conflict. Vandaag de dag duikt de verleiding van Babel opnieuw op in een globalisering die zonder broederschap wordt nagestreefd, in roofzuchtige vormen van neokolonialisme, in ideologische opleggingen en in al die „contacten zonder banden" die het menselijk leven tot handel reduceren. vgl: Internationale Theologische Commissie - Documenten - Quo vadis, humanitas? - Gedachten over de christelijke antropologie in het licht van enkele scenario's over de toekomst van de mens (4 maart 2026)[[[9966|+0]]] Zelfs de wetenschap, wanneer zij wordt gereduceerd tot een machtsinstrument, dient niet langer om de mens te verheffen, maar dreigt integendeel de vruchten van het menselijk handelen te aantasten.

Juist vandaag beschikken we over de middelen om mensen en continenten onmiddellijk met elkaar te verbinden, maar tegelijkertijd zijn we getuige van nieuwe vormen van isolatie, materiële en geestelijke armoede en verwaarlozing. De communicatie is veel sneller geworden, maar niet noodzakelijkerwijs waarachtiger. Informatie is er in overvloed, maar staat niet gelijk aan wijsheid. Zonder een gedeeld ethisch fundament dreigen de vele communicatiekanalen valse informatie te vermenigvuldigen en woorden zonder betekenis in omloop te brengen, waardoor de dialoog wordt belemmerd in plaats van bevorderd.

Vandaag de dag beschikken we met name over de middelen om mensen en continenten onmiddellijk met elkaar te verbinden; maar tegelijkertijd zien we de opkomst van nieuwe vormen van isolatie, materiële en geestelijke armoede en verwaarlozing. De communicatie is veel sneller geworden, maar niet noodzakelijkerwijs betrouwbaarder. Er is een overvloed aan informatie, maar die staat niet gelijk aan wijsheid. Zonder een gemeenschappelijk ethisch fundament dreigen de vele communicatiekanalen valse informatie te verspreiden en zinloze woorden in omloop te brengen, waardoor de dialoog wordt belemmerd in plaats van bevorderd.

Kunstmatige intelligentie versterkt dit probleem. Hoewel deze systemen verbanden tussen gegevens kunnen leggen, kunnen ze geen antwoord geven op vragen over de zin van het menselijk leven, die zijn wortels heeft in de geleefde ervaring. Mensen kunnen echter niet zonder zin leven. Zingeving is de zuurstof van de geest. Daarom maken de uitdagingen op het gebied van communicatie – die tevens altijd uitdagingen op het gebied van onderwijs zijn – het zoeken naar de waarheid tot een kwestie van sociale rechtvaardigheid en historische gelijkheid. Daarom is onderwijs op dit gebied essentieel, en ik juich het initiatief van de UNESCO toe via haar programma voor media- en informatie-educatie (EMI), dat verantwoord gebruik van de media en digitale hulpmiddelen bevordert.

Zonder waarheid raakt de taal immers onderworpen aan de logica van het geweld en aan de willekeur van de machtigen. Anderen worden dan uitgesloten in naam van de winst, en onschuldigen worden gedood in naam van de vrijheid. In plaats van de wet te eerbiedigen, beroepen de machthebbers zich erop wanneer deze hun belangen dient en schenden ze deze wanneer ze hen in de weg staat, waarbij ze de gerechtigheid zelf behandelen alsof het een handelswaar is die men kan kopen en verkopen. Als we ons realiseren dat de corruptie van de wet begint met de corruptie van het hart, kunnen we inzien in hoeverre elke wetenschap het risico loopt haar ware betekenis te verliezen wanneer ze zonder ethiek wordt beoefend, en zo ophoudt de menselijke waardigheid te dienen en te weerspiegelen.

In dit verband moedig ik de internationale gemeenschap als geheel aan om bijzondere aandacht te besteden aan de bescherming van kinderen en jongeren. In het digitale tijdperk mag hun kwetsbaarheid nooit een aanleiding worden voor uitbuiting. Mogen deze technologieën hun groei, hun opvoeding en hun relaties ondersteunen, waarbij hun vrijheid van denken en onderscheidingsvermogen behouden blijft en ze altijd in dienst blijven staan van de waardigheid van de menselijke persoon.

De verdorvenheid van de cultuur die wij hier bespreken, vindt haar verlossing op het openbare plein van Pinksteren. Daar wordt een boodschap van vrede als goed nieuws ontvangen door de volkeren van alle naties. Deze boodschap verkondigt de verrijzenis van Jezus, dat wil zeggen de overwinning van het leven op de dood en het heil dat de wereld hoop schenkt. Op de dag van Pinksteren wordt het openbare plein een plek waar de vrede wordt gevierd die elke aantasting van de menselijke persoon geneest. Ieder van de aanwezigen hoorde de boodschap „in zijn eigen moedertaal." Vgl: Hand. 2, 8 [[b:Hand. 2, 8]]

De gemeenschap doet op geen enkele wijze afbreuk aan de verscheidenheid. Integendeel, zij laat de verscheidenheid tot bloei komen in de harmonie van stemmen en gezichten. In de verkondiging van de vrede wordt de rijkdom van de culturen drager van een universele waarheid. De Bijbelse leer wijst ons zo de weg naar wat we allemaal zoeken: „die eenheid die de verschillen niet tenietdoet, maar de persoonlijke geschiedenis van elke persoon en de sociale en religieuze cultuur van elk volk waardeert" . Paus Leo XIV - Homilieën - U hebt ons voor uzelf gemaakt en ons hart heeft geen rust totdat het in u rust - Bij het begin van het Petrinische ambt van Paus Leo XIV (18 mei 2025)[[9498]] Niet de overheersing van Babel, maar de vrede van Pinksteren maakt een dergelijke gemeenschap tussen alle volkeren mogelijk. Elke cultuur bereikt dan ook haar hoogste wijsheid wanneer zij streeft naar vrede en het welzijn van allen, en zo getuigt van de authentieke betekenis van ons mens-zijn.

Degenen die werkzaam zijn in het onderwijs weten dat alleen de waarheid ons vrij maakt. Degenen die lesgeven en degenen die onderzoek verrichten, weten dat dwaling ons tot slaaf maakt van onwetendheid en bijgeloof. Telkens wanneer we obstakels tegenkomen bij onze missie, moeten we ons herinneren dat er slechts één aarde is voor iedereen en één gemeenschappelijke menselijke natuur. Men kan de mens niet begrijpen door datgene wat onlosmakelijk met elkaar verbonden is, van elkaar te scheiden: lichaam en ziel, het persoonlijke leven en onze relaties, onze band met anderen en met de omgeving. Dit alles maakt deel uit van de eenheid van ons bestaan. Daarom betekent het bewerken van de aarde ook het koesteren van de mensheid die haar bewoont. Onderwijs en wetenschap zijn geroepen om deze taak op zich te nemen. Het is immers geen toeval dat elke cultuur, volgens de etymologie van het woord zelf, een daad van cultivering is. Ik herhaal daarom de oproep van mijn voorgangers om samen zorg te dragen voor de mens en de schepping: paus Benedictus XVI wees op de noodzaak van een ecologie van de mens, terwijl paus Franciscus het perspectief van een integrale ecologie heeft uitgewerkt. vgl: Paus Benedictus XVI - Toespraken - Het luisterend hart - Reflecties op de onderbouwing van het recht - Tot de vergadering van de Duitse Bondsdag (22 september 2011) : 7[[[4300|7]]] vgl: Paus Franciscus - Encyclieken - Laudato Si’ - Wees geprezen - Over de zorg voor het gemeenschappelijke huis (24 mei 2015) : 137[[[5000|137]]]

De toetssteen waarmee we onze inzet kunnen beoordelen, is de aandacht die we schenken aan de kleinsten en de armen: kinderen in de schoot van hun moeder en op de verschillende oorlogsgebieden, mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking, ouderen, migranten, vluchtelingen, evenals al diegenen die arrogant worden uitgesloten omdat ze niet productief zijn. Zij vormen de ware toetssteen voor onze beweringen dat we de menselijke waardigheid eerbiedigen, en hun bescherming en bevordering strekken zich ook uit tot de schepping. Daartegenover staat een drang om uit te buiten en te plunderen, door het maximale uit elk levend wezen te halen, door te consumeren zonder te behouden, door te vernietigen zonder te cultiveren. Zo is de huidige ecologische crisis een antropologische crisis; bovendien is de Kerk ervan overtuigd dat elke cultuur een wijsheid in zich draagt die rijpt binnen een ecosysteem van volkeren. De leefomgeving van de mens is de samenleving – niet een louter fysieke omgeving, zoals de woestijn of de oceaan voor dieren, maar een morele en relationele omgeving. Waar sociale vrede heerst, bloeien volkeren op in gerechtigheid.

Daar vindt de UNESCO dan ook de synthese van haar verheven educatieve en wetenschappelijke missies: in het geduldige werk van vredesopbouw. Geconfronteerd met de talrijke en complexe noodsituaties van onze tijd, kijkt de wereld met gemengde gevoelens naar de internationale instellingen. Enerzijds worden deze opgeroepen om uitdagingen aan te gaan die geen enkele staat alleen het hoofd kan bieden. Anderzijds kampen diezelfde instellingen met een effectiviteitscrisis, vooral wanneer dialoog wordt gezien als een rem op actie in plaats van als een middel voor vrede; als een vorm van hypocrisie in plaats van als een kans om samen het algemeen welzijn na te streven. Gezien deze misstanden moet een deugd worden bevorderd die even zeldzaam als gewenst is: vertrouwen; vertrouwen dat verschillen niet noodzakelijkerwijs een bedreiging vormen; vertrouwen dat oprechte dialoog een veel groter goed kan voortbrengen dan wat ieder afzonderlijk zou kunnen bereiken. De Heilige Stoel wenst dit vertrouwen bij de UNESCO, evenals bij andere internationale organisaties, te doen opbloeien, in het besef dat elk volk een rijkdom bezit die gedeeld kan worden in het streven naar die authentieke vooruitgang die alleen vrede kan waarborgen. Het gaat er niet om een naïef optimisme te prediken, dat de moeilijkheden negeert, maar om vol te houden in de hoop dat het goede altijd mogelijk is. Elk kind dat geboren wordt, brengt hoop. Elke man en elke vrouw die zijn of haar leven wijdt aan het zoeken naar de waarheid, verricht een daad van hoop. Moge de UNESCO dan ook blijk geven van deze hoop door de verstandhouding tussen de naties te bevorderen, via de dialoog tussen hun respectieve culturen. Wij geloven immers dat onderwijs het instrument is waarmee wederzijdse angsten kunnen worden overwonnen en dat de wetenschap ten dienste kan staan van het leven van ieder mens, door vandaag de zaadjes te zaaien voor een rijke oogst in de toekomst. Dit vertrouwen voedt onze hoop op naastenliefde, dat wil zeggen op dienstbaarheid ten behoeve van de naaste: door ons allen consequent in te zetten voor onze prachtige mensheid, zal de vrede eindelijk tot bloei kunnen komen.

Terwijl wij aan dit werk meewerken, spelen religieuze tradities een cultureel noodzakelijke en onvervangbare rol, en geven religies uitdrukking aan onze vragen over de oorsprong en het einde van het leven, door de eerste en uiteindelijke zin van het bestaan te verwoorden, die tot uiting komt in de dagelijkse keuzes. Wanneer mannen en vrouwen van goede wil hun handelingen op God richten, vervaagt het culturele pluralisme immers niet in de verwarring van Babel. Integendeel, de mensheid vindt elkaar in een gezamenlijke zoektocht naar zingeving, op weg naar een bestemming die niet de dood is. We zijn niet op weg naar het niets. Daarom voelt de menselijke ziel, in haar relatie met God, des te sterker de roeping om vrede te bevorderen door middel van een verbond tussen volkeren die elkaar erkennen als kinderen van dezelfde Vader en als broeders en zusters.

Ik hoop dan ook dat onze bijeenkomst ieders inzet zal versterken om onophoudelijk te werken aan een levendiger, actiever en rechtvaardiger besef dat wij tot één menselijke familie behoren. In dit verband wil ik mijn oprechte dank betuigen aan alle medewerkers van de UNESCO, die met bekwaamheid en toewijding deze zo nobele missie vervullen: vrede opbouwen door alle wetenschappen en kunsten van de mens te bevorderen.

Ik richt deze woorden tot u allen, tot de volkeren die u vertegenwoordigt, en in het bijzonder tot de jongeren. Het zijn immers de nieuwe generaties die ons handelen met de grootste aandacht volgen. Terwijl ik hun streven naar gerechtigheid ondersteun, roep ik met dankbaarheid en waardering de overvloedige zegeningen van God, de almachtige en barmhartige Schepper, over u allen en over uw naties af. Dank u.